MullerCerceda - Capítulo 1: Tipos de violencias contra a muller

A violencia contra a muller é calquera tipo de agresión contra as mulleres polo mesmo feito de selo. Constitúe un atentado contra a súa integridade, dignidade e liberdade independentemente do ámbito no que se produza.


A violencia contra a muller, violencia de xénero ou violencia machista é considerada a manifestación máis brutal e extrema da desigualdade entre homes e mulleres que existe na nosa sociedade.


"A violencia contra a muller constitúe un grave problema de saúde pública e unha violación dos dereitos humanos das mulleres." Organización Mundial da Saúde (OMS)


1.1. Tipos de violencias contra a muller


Existen diferentes tipos de violencia contra a muller:

  • Xénero

  • Machista

  • Física

  • Psicolóxica

  • Económica

  • Sexual

Violencia de xénero:

Cando falamos do termo "xénero" referímonos ás diferenzas sociais e culturais atribuídas ás persoas en función do mesmo, máis alá das diferenzas biolóxicas entre sexos. A intención é distinguir o sexo do xénero social.


O concepto "violencia de xénero" é relativamente actual, mais simplemente pon nome a un problema que ata hai pouco era tabú nas familias. Adoitábase considerar un "asunto familiar" que non debía saber ninguén de portas para fóra e no que ninguén podía facer nada. Precisamente este concepto privado reforza ás mulleres a estar nunha situación de desigualdade e de maltrato respecto dos homes, e fai que as mulleres non denuncien a súa situación ao sentir medo, vergoña ou culpabilidade.


Violencia machista:

O concepto violencia machista é unha forma de referirse á violencia de xénero no que se deixa máis claro o agresor de dita violencia. É máis usada no ámbito social, xa que non ten referencias no ámbito xurídico. Cada vez máis persoas son reacias a utilizar a palabra "xénero" nos casos de violencia contra unha muller polo mesmo feito de selo, sendo o concepto "machista" máis claro e definitorio.


Violencia física:

Calquera acto de forza contra o corpo da muller, con resultado ou risco de producir lesión física ou dano, exercida por quen sexa ou fose o seu cónxuxe ou por quen estea ou estivese ligado a ela por análoga relación de afectividade, aínda que sen convivencia.

(Definición extraída da Lei 11/2007, do 27 de xullo, galega para a prevención e o tratamento integral da violencia de xénero).


Exemplos de violencia física: golpes, tiróns de pelo, patadas, puñazos, dentadas, queimaduras, feridas con arma, sexa cal sexa, privación do coidado de médicos durante unha enfermidade, privar de comida, expulsar violentamente do fogar...


Violencia psicolóxica:

Todo tipo de agresións intelectuais, morais e condutas verbais que desvaloricen ou anulen a unha muller. Teñen como finalidade mermar a saúde mental das mulleres para sometelas.

Pode ser exercida por homes do seu contorno familiar ou ben laboral e social.


Exemplos de violencia psicolóxica: ameazas, insultos, acusacións, control das amizades, desprezo, intimidación, ridiculización, etc.


Violencia económica:

Violencia a través dos cartos dentro dunha parella. Privar de diñeiro para evitar o acceso a recursos para o benestar físico ou mental dunha muller ou das fillas.


Exemplos de violencia económica: restrinxir o acceso ás contas, a destrución por parte do maltratador de bens materiais da vítima (queimar o coche, a casa, etc.), a desigualdade no acceso aos recursos...


Violencia sexual e abusos sexuais:

A violencia sexual segundo a OMS é “todo acto sexual, a tentativa de consumar un acto sexual, os comentarios ou insinuacións sexuais non desexados, ou as accións para comercializar ou utilizar de calquera outro modo a sexualidade dunha persoa mediante coacción por outra persoa, independentemente da relación desta coa vítima, en calquera ámbito, incluídos o fogar e o lugar de traballo”.


Falamos de violencia sexual e/ou abusos sexuais por calquera tipo de acto sexual que non sexa consentida pola muller ou que sexa forzada polo agresor mediante a imposición, forza ou intimidación.


A violencia sexual pode consistir en agresións:

  • Físicas: tocamentos, existencia de relacións sexuais sen desexo por parte da vítima por medo á reacción do agresor.

  • Psicolóxicas: acoso sexual, propostas indecentes, insinuacións, etc.

  • Sensoriais: ocorre cando se expoñen escritos, imaxes, chamadas telefónicas, linguaxe verbal ou xestual que resulten obscenos ou ofensivos.

A violencia sexual pódese manifestar de diversas formas. Son as seguintes:

  • Estupro ou pedofilia: é o abuso sexual dun menor por parte dun adulto, valéndose da confianza que este lle ten.

  • Prostitución forzada: consiste na explotación do corpo doutra persoa para que o explotador obteña diñeiro.

  • Rapto con remates sexuais: é a detención obrigada da persoa para ter relacións sexuais con ela.

  • Fustrigación ou acoso sexual: trátase dunha conduta non desexada de natureza sexual no lugar de traballo, que fai que a persoa senta ofendida, humillada, ameazada no seu posto de traballo e/ou intimidada.

  • Violación: prodúcese cando existe unha penetración sexual pola forza.

  • Trata de persoas: é o comercio ilegal de persoas co fin de explotación sexual, escravitude reprodutiva, entre outras.

  • Sexo transaccional: refírese ao intercambio de favores sexuais a cambio de comida ou protección.

Calquera tipo de violencia fundaméntase nunha relación de poder onde alguén trata de dominar a outra persoa pola forza, contra a súa vontade; trata de obrigala a que faga o que non desexa.




1.2. Manifestacións de maltrato, se te sintes identificada estás sendo vítima.


Todas as formas de maltrato buscan desgastar a autoestima da muller co obxectivo de exercer o poder e control sobre ela.

  • O maltrato físico é o máis evidente e o máis doado de demostrar; aínda así, non é preciso que se requira atención médica ou que teña efectos visibles no corpo. É moi probable que comece cun simple golpe ou labazada.

  • Insultos: estás louca, es unha histérica, ignorante, atrasada, fea...

  • Menosprezos: non serves para nada, non es capaz de facer nada ben, mala nai, se non fose por min onde irías?...

  • Intimidacións/ameazas: voute matar, vaite da casa, vouche quitar os/as nenos/nenas, voute fundir...

  • Abuso de autoridade: rexistra as túas cousas, revisa o teu correo, preguntas cousas como “con quen estivestes hoxe?”, chegastes 10 minutos tarde…

  • Falla de respecto: non respecta as túas necesidades, sentimentos, opinións, desexos e manipula o que dis, destrúe obxectos de especial valor para ti, ignora a túa presenza, desautorízate diante dos nenos/nenas...

  • Esixir obediencia: non quere que a muller traballe fóra da casa, non quere que estude, quere que se vista como el quere, contrólalle o tempo, pregúntalle "a que hora chegas?", dille “quita esa roupa e vístete como Deus manda”…

  • Utilización das fillas e fillos: ameaza con quitarlle as/os menores, ameázaos e maltrátaos, obrígalle a que fagan de espías, culpabiliza constantemente á nai..

  • Castigar co silencio e incomunicación: o silencio reiterado pode chegar a ferir tanto como as palabras...

  • Culpabilizar á muller de todo o que ocorre na casa de modo que ao final ela pensa que é a culpable de todas as situacións de tensión.

  • Amosar celos: acusar constantemente de ser infiel e coquetear con outros homes, impedir relacións con amigos/as e familiares, illar a muller de toda a súa contorna...




1.3. Violencias de xénero e os seus contextos


Os maltratadores son selectivos no exercicio da violencia, o que demostra que son capaces de controlarse en calquera outra situación.

  • Violencia na parella:

  • Violencia nas relacións de parella ou exparella, noivado: física, psíquica e sexual.

  • Violencias na sociedade:

  • Agresións sexuais

  • Explotación e tráfico de mulleres con remates sexuais e outros remates.

  • Violencia no ámbito laboral:

  • Acoso sexual

  • Mobbing/ Bullying

  • Violencia nos medios de comunicación:

  • Explícita: Pornografía, violencia física, representacións de violación ou escravitude sexual, utilización da muller como obxecto sexual.

  • Simbólica: Estereotipos sexistas (imaxe de muller como ama de casa, vinculada a certas profesións, etc.)

  • Violencia Institucional (perpetrada ou tolerada polo estado):

  • Física, emocional, sexual.

  • Violencia nas tradicións culturais:

  • Mutilación xenital, crimes de dote.

  • Matrimonios precoces, crimes de honra

  • Execucións extraxudiciais

  • Agresións con ácido.

  • Violencia en conflitos armados

  • Violencia nas redes sociais e internet.

Fontes: Consellería de Igualdade da Xunta e Injuve: La violencia de género en los jóvenes. Una visión general de la violencia de género aplicada a los jóvenes en España.